Stood Up

Dahil nagbibusy-busyhan ako ngayon dahil sa pilit kong pinipiga ang aking utak sa pag-aaral  ng Biochemistry, isang re-post na lang muna galing sa aking kabilang blog. Pag hindi pa ako sarhan ng computer shop na ito sa dami ng aking blogs na bibisitahin ngayon, sana makasulat pa ako ng panibagong entry na hindi naman kayo mapapanosebleed sa pagbabasa.

Sensya na at wala talaga akong time magtranslate pero alam ko namang smart kayo (hindi rin ako sipsip, ano?). Bawi na lang ako sa susunod. Promise, may sweet na sweet na picture sa nagdaan kong beerday inuman nung Huwebes.


Definition of Terms:

RTD (Round Table Discussion) – a free lecture discourse set-up by medical representatives and their companies for physicians for the purpose of promoting new products and providing a Powerpoint lecture of the latest recommended management protocols for a certain disease entity. Usually begins with an abundant buffet-style dinner and/or snacks and ends with an open forum for any question pertaining to the prior given lecture. May or may not include a raffle draw of promotional give-aways (na patok na patok sa aming mga kuripot na physicians na whores pagdating sa mga free stuff) or an acoustic band for entertainment (para kunwari, hindi kami makaluma. as in, kunwari mga young at heart pa).


Contrary to what most people might think, I do not hate Nice Guys. Although Bad Guys may seem more appealing and exciting with their confident swagger, their humorous pick-up lines and their constant fascination for danger and all things forbidden, it is a rare occasion for them to be able to provide that feeling of being safe and the security offered by a Nice Guy.


Di ba girls? Umamin kayo!


Some Nice Guys do seem bland. Boring. Vanilla. But there are a selected few who can come up with one-liners that will make you laugh so loud that they will make you think that Vanilla might not be so bad after all.


Airsoft has that talent.


Hence, I decided to crush on him.


Kras kita, Airsoft.



The thing when I have crushes is that I become a dumber version of myself. I clam up, avoid looking at him and pretend that he doesn’t exist at all whenever the person I am crushing on is around. I end up talking to myself, flirting in my mind and making up witty conversations with him in my head.


In short, I become a loser.


For example, I had been given two free tickets by my aunt to a concert by Sponge Cola. I love Sponge Cola and I’ve always wanted to watch them live. Because I lived in a small city where concerts by famous rock bands occur every once in a blue moon (ergo, malayo itong bundok na pinaninirahan ko), I figured this was the perfect opportunity for me to finally watch them perform live.




I asked my sister if she wanted to go with me. She said she has outgrown these things. Heller! I’m two years older kaya than her! I didn’t want to ask one of my female classmates to go with me. I knew them well enough that they still lived by the highschool girl bathroom mentality – they will only go, if the rest of the group will also be going. I didn’t bother asking one of my highschool classmates either because I assumed they would most likely be unavailable. They had work and babies and husbands and other boring stuff to take care of.


So, I figured, the best person to invite would be a close friend, a boy, who has his own wheels (para hindi naman ako sasakay ng PUJ pauwi while in my best landi-era attire), and preferably someone I wouldn’t mind to be seen dating.




As soon as the realization hit me, my palms started sweating. I debated whether I should text him as early as morning to ask him if he would like to go with me or whether I should wait for the opportunity later to ask him in person since I would be seeing him anyway earlier in the evening because the whole class was invited anyway to attend an RTD* at some restaurant. Because I was a coward, I opted to forego the moment and ask him later instead, when we would finally be alone in his car, since I was the one he usually drops off home the last.


I felt nervous about asking him out. To do so would cement the fact that I wanted our friendship to move forward. It would show him that I was interested in him as more than friends. I started daydreaming about the series of events that might happen once we go out together to that concert. We would have to keep the date to ourselves and not let any of our friends know so as to avoid the awkward teasings and tauntings of the barkada. He would probably start picking me up from the house and we’d be going to school together. At first, when our friends start sensing that there was something going on between us, they would tease us mercilessly, them pushing him so that he’ll trip and stumble towards me or flat in his face in the ground infront of me or them quickly lifting my skirt and letting him see the color of my underwear as if we were all still in Grade 3. Eventually, our friends will get used to seeing us together and the teasings will stop and we will become just another one of the boring annoying couples in class.


I took great care in dressing up that night. A black silky spaghetti-strapped shirt under a black knitted sweater, jeans and stilettos for additional height. My make-up was impeccable. I was dressed to impress but casually enough so as not to look as if I was trying too hard. When I arrived at our meeting place, the usual gang was already there, minus Airsoft. I figured he was late, and inquiring about his whereabouts would have made my friends suspicious, so I no longer asked. I hitched a ride with Naruto instead in his motorcycle and together with the rest of my classmates, we all drove towards the RTD*.


The RTD* started with Airsoft still being a no-show. A couple hours later, with our stomachs fully satiated and our brains refreshed with knowledge about the current treatment modalities for Hypertension and the recommendations based on JNC-7, the RTD* ended and we spent a couple of minutes taking pictures of each other. In the end, I hitched a ride in Jackie’s boyfriend’s car along with the rest of my female classmates and I ended up being the first one to be dropped off.


Suffice it to say, Airsoft did not show up at all.


Tang ina mo, Airsoft. You stood me up before I could even ask you out.


Leche ka, BREAK NA TAYO.







Bakit Ako Hindi Pumasok ng Klase

Hindi ako pumasok ng klase ngayon.


Dalawa hanggang tatlong oras lang ang board review class namin kada araw. Kada linggo ay hinahawakan ang klase ng isang duktor na eksperto sa paksang kasalukuyan naming inirereview. Pediatrics ang paksa sa buwang ito at ang pediatrician na itatago nating sa pangalang si Dra. Jolina ang humahawak sa klase sa linggong ito. Noong Lunes namin siya unang nakilala. 25 kaming lahat na pumasok ng klase. Pagkatapos ng dalawang oras, halos wala ng gustong pumasok sa klase niya sa mga sumusunod na araw. Dahil hindi tulad ng regular na klase sa medskul kung saan may checking of attendance, sa board review, wala na, at pwede ka ng umabsent o pumasok kung kailan mo gusto.


Ubod ng taray kasi si Dra. Jolina. Payat, seksi, matangkad, maputi, mahaba ang buhok at medyo may wrinkles na. Isa siyang matandang dalaga. Ewan ko lang kung nagmemenopause na siguro siya pero saksakan talaga ng taray ang bruha. Dinadaan nga sa landi at pagbibiro ang ilan sa kanyang mga hirit lalo na kapag lalake ang kanyang kausap, subalit halata pa ring umaalingasaw ang kanyang katarayan.


“Close your books. I don’t want you looking at your books. You should know these things already. Gradweyt na kayo.”


Natural, nagpalipitations ang karamihan ng aking mga kaklase at kinabahan ng pumasok ng eskuwela sa sumunod na mga araw.


Pero hindi ito ang dahilan kung bakit ako umabsent.


Hindi ako takot na tawagan niya ang pangalan ko at tapunan niya ako ng mga tanong na hindi ko alam ang sagot. Kung hindi ko alam, eh di okey, fine. Basahin ko mamaya pagkatapos ng klase at tiyak masasagot ko na siya bukas. Hindi naman ako mamamatay kung hindi ko alam ang sagot at wala naman kami sa ospital upang nakasalalay talaga ang buhay ng isang pasyente sa kung ano man ang isasagot ko sa kanya. Tanggap ko na may mga bagay na hindi ko alam o di kaya’y memoryado, at kung kailangan ko itong pag-aralan, sige, gagawin ko. Ang tunay na dahilan kung bakit ako pumasok ay dahil gusto kong ipakita na hindi ako sumang-ayon sa ginawa niya sa aking kaklaseng itatago natin sa pangalang Naruto.


Si Naruto ay kilala sa klase bilang isa sa mga matatalino pero tamad lang paminsan at mahilig magpalusot. Istilo niya ang sumagot ng mga tanong sa paraang madami pang dinadaanang pasikot-sikot at pasakalye at pagkatapos ng isang oras na pagsasagot sa tanong mo in confident English, ay saka mo marerealize na wala naman palang katutunan ang lahat ng sinabi niya at hindi pa rin niya talaga nasagot ang iyong tanong. Useless. Ganito rin ang istilo ni Naruto sa pagdidiskarte sa mga babae, at siyempre madami siyang nabibingwit na mga neneng bilib sa kanyang confidence at pag-Iingles at obviously ay nasa lebel na moronic ang IQ ng mga neneng ito dahil hindi marunong magread between the lines.


Tinanong ni Dra. Jolina si Naruto, “Okay. You. At what day can you say that a patient with Mumps becomes highly infective?”


Ang sagot ni Naruto. “In 5-7 days after the appearance of his symptoms.”


Confident sa sagot pero mali. Ewan ko naman kasi kung bakit may pagkagago din itong si Naruto at naisip yatang baka makalusot pag sakaling sasagutin niya ang tanong with confidence.


Ang sagot ni Dra. Jolina sa kanya, “Pataka lang ka, dong. What’s your surname? Where did you take up your internship? Graduate ka na ba? How could they even allow you to pass the department? Siguro, dinaan mo lang sa pagpapakyut at gandang lalake ang mga babaeng residente mo kung kaya ka pumasa.”


Para sa akin, isang low blow yung sinabi niya.


Oo, tama nga. May point sya. Gradweyt na kami at hindi na kami kailangang ibeybi,  ipaghele-hele o akbayan ng mga lisensyadong duktor ang aming bawat galaw. Oo, tama nga, dapat hindi na lamang nagpalusot ang kaklase ko. Kung ako yun, tatahimik na lang ako kung talagang hindi ko alam ang sagot. Pero para sa akin, hindi talaga tama ang ginawang panginginsulto ni Dra. Jolina kay Naruto dahil para niya na ring sinabing wala itong karapatang gumradweyt at umabot sa kung nasaan siya ngayon.


Palibhasa kasi, tulad ng paulit-ulit na sinasabi ko dito sa aking blog, karamihan ng mga duktor ay mayabang. Walang sense of humility. Akala mo, dahil mas marami na silang taong dinaanan sa pagprapraktis ng medisina ay may karapatan na silang yumurak ng pagkatao ng ibang mas nakakababa sa kanila, sa mga duktor na hindi pa lisensyado, mga estudyante ng medskul, mga nars, mga medtechs, mga janitor. Karamihan, ang tingin sa sarili ay diyos at wala silang pakundangan kung umalipusta ng mga taong hindi nila ka-lebel. Nakakabuwisit. Kung tutuusin, dinaanan na rin nila ang mga dinaanan namin, kung kaya’t mas nararapat siguro kung gabayan na lamang nila kami sa kung ano ang dapat naming gawin kaysa ang insultuhin kami na para kaming hindi nag-aral o di kaya’y nakagradweyt lamang gamit ang aming angking alindog o di kaya’y gandang lalake/babae.


Eh, kung tutuusin, wala naman kami non.


Palibhasa, wala ng pumapansin sayo, Dra. Jolina. Inggit ka lang.




Tumahimik na lamang si Naruto. Sige pa sa pagbirit ng mga kakornihan at kalandian si Dra. Jolina. Pero tahimik na rin ako. Nagbiro pa siya sa akin, kung kaano-kaano ko raw ang artistang kasing-apelyido ko. Sabi ko tiyuhin ko, kahit hindi naman. Pero hindi na ako ngumiti sa kanya. Ayokong magpakaplastik. Kung ayaw ko sayo, huwag mo nang piliting makuha pa ang kiliti ko.


Humanda ka, Dra. Jolina. Balang araw, mas marami pa akong alam sa’yo at luluhod ka ring magmamakaawa sa paanan ko.


Yabang ko talaga. Makabalik na nga sa pagbabasa.

Mr. X

Kasalukuyan akong nagbabacktrack sa aking personal blog sa Friendster nang nakita ko ang isa sa mga una kong naisulat, noong mga taong clerk pa ako sa ospital. Dahil English ko ito sinulat ng mga panahong iyon, minabuti ko na lamang itranslate ito sa Tagalog nang hindi naman siya masyadong out-of-place dito sa blog ko. Pagpasensyahan niyo na kung mayroong mga katagang hindi ko na alam kung paano maitranslate sa Tagalog. Sa totoo lang, Filipino kasi talaga ang lowest subject ko nung hayskul at kahit nag-aral nga ako sa unibersidad na pinagmomodelan ng lolo ni Fernando Poe, wala naman kaming kinuhang Filipino subject nung nasa kolehiyo na ako.


Pero bago ang lahat, ito muna ang Definition of Terms upang mas maintindihan niyo ang aking post:


Clerk – medical student na atchay ng intern


Intern – gradweyt na ng medical school, hindi pa pumapasa sa board exams at sya ring atchay ng residente


Residente – lisensyadong duktor na siya namang kasalukuyang nagtratraining sa kanyang field of specialization at pinapasweldo na ng hospital subalit atchay naman ng consultant


Consultant – ang pinakabosing na duktor sa isang departamento, na sa sobrang taas na ng ihi ay nakakayanan ng iwaldas ang karamihan ng kanyang oras sa paggogolf (para sa mga kalalakihan) o di kaya’y sa pagbebelly-dancing (para sa mga kababaihan)


Watcher – Kasamahan ng pasyenteng pumupunta sa ospital, maaaring  kapamilya, kamag-anak, kapitbahay, kaibigan, kalaguyo o kahit sinong kakilala na makapagsasabi ng kahit pangalan man lamang ng pasyente. Karaniwang nagiging tagabili ng gamut sa pharmacy, tagalakad ng lab requests ng pasyente sa kabilang building kung nasaan ang laboratory at tagalimos ng discount para sa pasyente sa MSS (Medical Social Services)



Mr. X




dying_candle_0Hindi ako kumportable kapag konsepto na ng kamatayan ang pag-uusapan.


Oo nga, noong isa pa akong neneng nagrerebelde nung kapanahunan pa ng aking mga growing up years, tulad ng isang ordinaryong tinedyer, napagtanto ko at namuni-muni ko rin ang magpakamatay at mamatay ng bata pa. Subalit datapwat ngunit, sino ba namang kinse anyos ang seryoso sa kagustuhang magpakamatay at hindi nagpapapansin lamang?


Hindi pa naman uso ang Emo nung mga panahong iyon.


Sa katunayan, takot talaga akong tumingin sa mga bangkay sa loob ng mga bukas na kabaong. Tuwing mga lamay, sinisigurado kong maglaan ng distanyang dalawang metro mula sa sarili ko at sa kabaong. Nakayanan ko ring magkunwaring matapang tuwing kinakaharap ko ang mga umaalingasaw sa formalin na cadaver sa Anatomy Lab, sa halip na kumaripas ng takbo palabas ng gusali.


Ngunit ito yata ay sadyang isang bagay na kinailangan ko talagang harapin.


Sa alas-kwatro ng umagang iyon, sa kauna-unahang pagkakataon, nakasaksi ako ng isang taong namatay mismo sa harap ko…


Noong clerk pa ako sa Surgery Department, isang di kilalang matandaang lalake na pinangalan naming Mr. X ang dinala sa ER. Wala siyang watcher na kasama at siya ay natagpuan lamang daw sa gitna ng kalye, isang hinihinalaang biktima ng hit and run. Habang unti-unting naglipana na ang mga student nurses na nakiusisero sa pasyenteng nasa stretcher (kasi nga, mukhang hindi naman pala nila ito magagamit para sa cases na kanilang inilalagay sa kanilang index cards), saka ko pa nakita ang kanyang kalahatan. Nakasplint ang parehas na binti, mula sa hip joint hanggang sa sakong, sangkatutak na mga sariwang sugat ang pumapalibot sa kanyang katawan, at habang may mga gurgling sounds na maririnig mula  sa kanyang lalamunan, patuloy na umaagos ang sariwang dugo mula sa kanyang bunganga. Dilated ang kanyang mga pupils, 20 palpable lang ang kanyang blood pressure at halos hindi na marinig ang tibok ng kanyang puso.


Hinigop namin ang dugo mula sa kanyang lalamunan gamit ang suction machine, pinilit na ipasok ang oxygen sa kanyang baga sa pamamagitan ng Ambu-bagging, nag-CPR, hanggang sa halos magkanda pagod at nginig na ang aming mga kalamnan. Subalit kahit anong gawin namin upang manatili lamang siyang buhay, pagkatapos ng kinse minutos, nalagutan din siya ng hininga at namatay. Ang mamang ito, who could have been someone’s lolo, tatay o asawa, ay namatay mag-isa nang wala man lang kamag-anak na kasakasama sa tabi niya hanggang sa kanyang huling paghinga. Ni wala man lang siyang pangalan na maisusulat man lamang namin sa kanyang death certificate. Malay natin, sa mga oras na iyon ay hinahanap na siya ng kanyang anak, asawa o apo na wala man lang kaalam-alam na patay na pala ang hinahanap nila. 


Wala na akong mas nakita pang kalunos-lunos na pangyayari liban diyan.


Si Mr. X ngayon ay naging isa na lamang malamig na bangkay sa ilalim ng puting kumot. Naisip kong ang lungkot siguro ng mamatay nang walang pangalan, walang kasamang pamilya, nang walang identity, nang walang kadigni-dignidad.  


Tinabihan ko na lamang ang bangkay niya, hinawakan ang kanyang malamig na kamay at nag-sign of the cross ako.


Mr. X, sana nalagay ka na rin sa tahimik.


Ipinaskil sa Emo mode . Mga kataga , , , . 15 Comments »

Hindi Ako Nag-aral Upang Maging Abortionist Lamang

Warning: Mahaba ito…



Noong clerk  pa ako at nakatoka ako sa Surgery Department ng ER, natatandaan ko noong tinawag ako ng isa kong co-clerk na assigned naman sa Obi-Gyne. Dahil walang lasing na magpapatahi ng kanyang basag na mukha sa akin noong mga oras na yon, sumama naman ako sa kanya doon sa Inspection Room, kung saan niya pinapahiga at pinapabukaka ang kanyang mga babaeng pasyente. Akala ko nung una, papakitaan nya ako ng isang kyut na kyut na bagong panganak na sanggol.


Fetus pala ang ipinakita niya.


Sa kalagitnaan ng mga pabalot ng disposable na gloves ay ang isang 11-week old na newly-aborted fetus, mainit-init pa dahil kalalabas lamang nito mula sa uterus ng kanyang ina. Kita na ang malalaking mata ng fetus at ang kanyang kyut na kyut na mga kamay at paa. Nakakapangilabot. Nakakaawa. Nakakapanlumo. Naaalala ko tuloy noong nasa elementarya pa ako na pumapasok ako ng Adoration Chapel (nang hindi pa ako napapaso o nalulusaw na parang abo) sa tabi ng simbahan ng aming eskuwelahan. Sa hallway papasok ng Adoration Chapel ay maraming mga posters ukol sa abortion, kasama na rito ang mga ubod ng graphic na mga larawan ng mga pinaabort na fetus sa iba’t ibang edad sabay ng mga katagang “Pro-life” at “No to Abortion.”


Dinala ko yata sa aking paglaki ang mga imaheng iyon kung kaya’t nag-iinit talaga ang aking mga singit kapag nakakatanggap ako ng mga pasyenteng mga 16-17 years old na putlain at profuse vaginal bleeding ang inirereklamo. Tatanungin mo kung buntis, sasabihan ka ng ina nila na hinde at NBSB pa raw ang anak nila. Siyempre, tahimik lang si Ineng. Ganyan naman lagi ang mga guilty. Sasalpakan mo siya ng pregnancy test at kung positive, hala na, saka na niya aamininin sayo na alam niyang buntis siya at kesyo nagpahilot siya sa albularyo/uminom siya ng pinadikdik at pinakulong dahon ng ewan/may ininom siyang gamot na pampalaglag na nirekomenda ng kanyang boypren na second year Nursing student. Alam na yata ng kahit sinong Nursing student ngayon ang mga gamut na pampalaglag at kahit pinagbabawal itong mabili over the counter ay nakakalusot pa rin ang ilan. At kahit itali niyo pa ako ngayon at isabit sa puno ng acacia ng nakatiwarik ay hindi ko sasabihin sa inyo kung ano ang gamot na iyon. Isa lang ang masasabi ko, hindi siya gaanong mabisa pag iniinom, isinisilid ito sa pagkalalim-lalim at pagkaliit-liit na butas ng cervix. Unless kamag-anak mo si Lastikman o di kaya’y may lithotomy bed ka sa bahay niyo, kahit ang mga duktor, hirap itong ipasok sa lecheng butas na iyon kung kaya’t ilang beses itong inuulit at mas nararapat talagang sa hospital ito ginagawa bilang bahagi ng management sa isang tunay na nangangailangan nito.


Bilang isang duktor, marami rin akong mga kaibigang lalake ang lumalapit sa akin upang magtanong ukol sa paglalag. Ganito ang karaniwang kinalalabasan ng aming pag-uusap:


Manyak na friend: Huy angel. Pwede bang magtanong?


Angel: O pare. Anong problema?


Manyak na friend: Kasi may kabarkada ako… Eh, nabuntis yung syota niya.


Angel: Ganon?


Manyak na friend:  Tapos pareho pa silang nag-aaral.


Angel: Ayan, kasi naman… Ilang buwan na daw?


Manyak na friend: Mga dalawang buwan ata.


Angel: Sigurado ka bang hindi ikaw yan at sinasabi mo lang na kabarkada mo?


Manyak na friend: Lukaret. Hinde ah.


Angel: Eh, tapos?


Manyak na friend: Anong pwedeng inumin ng babae para malaglag yung baby?


Angel: Lason. Magpakamatay na muna siya bago ko sasagutin ang tanong na yan


Wala akong pakialam kung gusto mong ikalat ang iyong mga punla kahit hindi ka pa kasal, wala ka pang trabaho o di kaya’y sadya ka lang talagang manyakis. Hindi rin ako magpapakaipokrita at magsasabi sayo’ng huwag ka na munang makipagsex hangga’t hindi ka pa kasal. Naiintindihan ko namang masarap talaga ang magpainit ng katawan at malunod sa mundo ng kahalayan kahit pa nga ba ito ay masasabi nating bawal. Ang sa akin lang, wag mo kong idamay at gamitin ang aking propesyon at ang ating pagkakaibigan sa iyong pagkakamali at katangahan. Susuportahan kita sa lahat ng bagay, kung alam mo na ang dapat mong gawin, sasamahan pa kitang bumili nito (inaamin kong sinamahan ko ang isa kong kaibigang duktor dati na bumili ng isang klase ng herbal vitamin daw na pamparegla) pero kung iniisip mong sa akin manggagaling mismo ang kinakailangan mo ay wag ka nang umasa dahil hinding-hindi kita reresetahan ng gamot na magagamit mo sa paggawa ng kamalian sa isa nang pagkakamali.


Kaya’t kung ikaw ay may iniirog at ayaw mong mabuntis o makabuntis, isa lang ang pinapayo ko: MAGSUOT NG KAPOTE. Hindi condom kasi 99% effective lang yan. Ang ibig kong sabihin ay raincoat. Ewan ko lang kung titigasin pa ang inyong etits at gaganahin pa kayong makipagsex niyan pag suot niyo na yung mga malalaki at mabibigat na dilaw o di kaya’y dark green na raincoat ng mga pulis at sundalo.


What a turn-off.        


Isa pang pahabol na kuwento. Noong clerk ako sa Internal Medicine, may isang maitim at matabang 16-year old na babae, kasama ang kanyang ina ang lumapit sa akin dahil buong araw na raw masakit ang kanyang tiyan. Dahil nanghinala akong melasma ang dahilan ng pangingitim sa kanyang mukha at tila bilog na bilog ang kanyang tiyan, tinanong ko si Neneng kung buntis siya. Ang sabi ng ina, mataba lang daw talaga ang anak niya at estudyante pa na wala naman daw boypren. Sabi ko, ipapregnancy test ko muna siya. Patakaran rin kasi ng departamento ng Internal Medicine na ipapregnancy test muna ang mga kaso ng abdominal pain sa isang babaeng nasa reproductive age pa at saka ipapasa sa kung anong departamento dapat ang humawak sa kaso niya. Nagpumilit, hindi naman daw buntis ang anak. Hindi ko raw ba puwedeng bigyan na lang kaagad ng gamot. Hindi naman ako tanga para magbigay kaagad ng gamot para sa sakit ng tiyan ng hindi ko pa naeexamine ang pasyente ng mabuti. Kaya sabi ko, manang, hindi talaga pwede. Buti na lang, naiihi na si Neneng. Sabi niya balik lang daw sila, ihi daw muna siya sa CR sa labas ng ER.


Maya-maya, nagsisigawan na ang mga tao sa labas.


Habang umiihi si Neneng sa toilet bowl ay sabay labas naman ng kanyang bagong panganak na sanggol. Mabuti na lang ay nahila niya kaagad ang umbilical cord na nagdudugtong sa tiyan ng kanyang sanggol at sa kanyang bahay-punlaan, kung hindi ay tumama na sana ang ulo ng bata doon sa toilet bowl.


Muntikan pang tuluyang magsawsaw sa mga ihi at tae ng ibang tao ang kanyang dinedeny-to-death na newborn baby.  


At ang nanay ni Neneng, halos wala nang pagmumukhang maipakita sa akin habang sabay sabing, “Mahilig kasi yan silang mag-overnight swimming ng mga kabarkada niya. Baka may sperm na lumalangoy-langoy sa pool na pumasok sa ari niya kaya nabuntis.”


Si nanay talaga. Ayaw pang tanggaping malandi talaga ang anak niya.  

Ang Doktorang May Memory Gap

Mga ilang buwan na rin ang nakalipas mula noong nagduduty pa ako sa ospital.   Namimiss ko na ito. Kahit na madalas ay halos kumakapa-kapa lang yata ako at nagdudunong-dunungan, iba pa rin talaga kapag tinuturing kang duktor at tila nabibigyang halaga ang apat na taong ginugod ko sa pag-aaral ng medisina. Kada beses na sinusuot ko ang aking puting blazer, feeling ko para akong isang superhero na nagsuot ng costume na may tatak na SD as in Super Doctora, ang Alagad ng Kalusugan, tagatuli ng mga supot, tagapanganak ng mga buntis, tagapaggamot ng mga nagtatae, tagapagtanggol ng mga sinisipon laban sa kampon ng mikrobyo.


Namimiss ko ang mga makukulit na pasyente na kahit lasing, duguan ang mga mukha at sumasabit na lamang ang natitira nilang dadalawang ngipin sa kanilang ngalangala at kasalukuyan kong hinahanda ang silk 3.0 na ipantatahi ko sa mukha nila para magic-in ang kanilang pagiging mukhang tao uli ay nakakaya pa nilang lumandi at tanungin kung pwede ba nila akong maging textmate. Namimiss ko ang mga Samal na nanay na linggo-linggo ay nagdadala ng mga anak nilang nagtatae, habang karga-karga ang kanilang bunsong anak at sunud-sunuran pa sa laylayan ng kanilang palda ang isang dosena nilang mga anak na lahat mukhang uhugin at ilang araw ng hindi naliligo, na sa dami ng mga anak nila, kung tatanungin mo kung kailan pinanganak ang mga ito o pang-ilan ito sa magkakapatid ay hindi ka nila masagot dahil hindi nila matandaan. Namimiss ko ang mainit-init pang Cheesebread na laging shineshare sa akin ng mga nars sa ER (O ayan, anakngpiso, sabi ko sayo, lab ako ng mga nars sa amin. Hehehe. Hindi naman ako defensive, no?) sa tuwing gabing nagduduty ako. Namimiss ko ang masabihan ng mga nanay na “Doktora, may boyfriend ka na? May anak akong binata. Bagay na bagay kayo,” na para bang halos lahat na lang yata ng mga inang may binatang anak ay nangangarap na magkaroon ng manugang na duktora. Namimiss ko ang mapagsabihan ng “Salamat talaga, duktora” at ang makasalamuha sa mga tao bilang isang ginagalang na manggamot, na sa pamamagitan lamang ng pagsuot ko ng aking puting blazer ay tila napapatransform ako mula sa isang ordinaryong babaeng masyado pa raw mukhang bata para maging duktor, sa isang kagalang-galang na duktora na magbibigay lunas sa mga sinasambit ng kanilang katawan.       


Dinaanan ko na yata ang lahat ng mga kadramahan ng pagiging isang duktor, mula sa mga mala-Emo na “Bakit pa ba ako nagduktor? Sana nag-abroad na lang ako. Mas madali pa yata matutong magsalita ng Arabo kaysa magduktor” ek-ek, sa mga PU moments na kinakausap ko ang aking konsensya at sinasabi kong “Shyet. Hindi ko alam ang gagawin ko. Bahala na. Trial and error na lang ito. Wag na lang magpahalata. Dapat confi para hindi obvious sa pasyente na nagkukunwari lang akong may alam,” sa mga pagpapacute ko at pajoke-joke-joke tuwing endorsements para sakaling makalusot at hindi mahalatang hindi ko naman talaga alam ang sagot sa tinatanong sakin ng residente ko. Nadaanan ko na rin ang mga pagdurusa at ang mga paghihinagpis, ang masigaw-sigawan ng watcher ng pasyente habang nakamasid ang buong ER dahil pinaantay ko raw sila ng matagal (na hindi ko naman talaga kasalanan kung hindi kasalanan ng residente ko), ang sukdulang ipahiya ako ng aking residente sa harap ng aking mga co-intern na bilib na bilib pa naman sana sa akin sa dahilang pinagtataka ko pa rin hanggang ngayon, ang hindi makatingin ng maayos sa watcher ng pasyente dahil hindi ko makayanang sabihing wala pang gamut na naimbento sa buong mundo na makapagpagaling sa kamag-anak nila, ang matulog ng nakatayo, nakaupo, nakadekwatro, nakabaliktad, nakasirko-sirko, o kahit ano pang posibleng posisyon basta lang makaidlip sandali, ang mawalan ng social layp, lablayp, family layp, at pati na rin sexlayp, este, text layp.    


Sa dami-dami na ng dinaanan ko sa aking kagustuhang maging karapat-dapat sa MD na nasa dulo ng pangalan ko, iisa lang ang hanggang ngayon ay hindi nagbabago.


Hanggang ngayon, feeling ko, wala pa rin akong alam.


Normal daw iyon, sabi ng mga ibang duktor. Wala naman talagang duktor na alam ang lahat. Kaya nga ginawa ang sistema ng pagrereferral sa mga karapat-dapat na fields of specialization dahil ang kakayahan at talino ng tao ay may hangganan. May limitasyon. Hindi lahat ng kaalaman sa mundo ng medisina ay kayang higupin ng utak ng isang karaniwang tao.  Kung may kakilala kayong duktor na nagsasabing marami silang alam, hay naku. Wag kayong magpagamot sa kanila. Hindi lang siya mayabang, nagdudunong-dunungan pa siya. Marami ring duktor ang ganyan. Ito ang dahilan kung bakit hindi ako mahilig makipaglandian sa kapwa ko duktor, mga know-it-all kasi ang karamihan (hindi lahat, ha? Pero karamihan lang naman) sa mga lalakeng duktor. Kung si Socrates nga na isang tanyag na pilosopo ay nakilala dahil sa kanyang pag-aaming wala talaga siyang alam, matuto rin dapat ang isang duktor na umamin na hindi niya alam ang lahat.   


Kaya umaamin ako, wala akong masyadong alam. Kung may alam man ako, madalas nakakalimutan ko rin ito.


Bakit ba nakakalimutan ko lagi ang dosage ng Trimethoprim-Sulfamethoxazole? Ano nga ba ang makikita sa X-ray pag Osteosarcoma at sa Osteoid Osteoma? Anong mga gamut ang binibigay kapag nagchechemotherapy sa isang may Wilm’s Tumor? Ano nga bang enzyme ang wala ang mga batang may Tay-Sach’s Disease? Ilang taon na nga ba ang isang karaniwang sanggol na Filipino upang maging marunong na siyang magdrowing ng kros? 


Yan ay ilan lamang sa aking mga binabasa at pinag-aaralan ngayong nagrereview ako para sa Board Exams. Iilan lang yan sa mga kababasa ko lang at memoryado ko pa noong isang linggo na ngayon ay hindi ko na naman matandaan.


Syetness. Memory gap.


Sabi ko na nga ba. Ito na nga yata ang epekto ng aking pagiging isang double-coil cord baby noong pinanganak ako. 

Ang Gamot ng Tatay ko para sa High Blood


Hindi ako tulad ng ibang mga kaklase ko sa medical school na bata pa lamang ay pinangarap ng maging duktor. Naaalala ko pa tuwing tinatanong ako dati kung ano ang gusto kong maging paglaki ko ay paiba-iba ang sagot ko. Gusto kong maging nars, austronaut, titser, duktora, mang-aawit, housewife, madre, etcetera. Inayawan ko lang ang pagnanars dahil nalaman kong tagalinis daw sila ng puwet ng mga maysakit. Huli na ng malaman kong hindi naman pala sila ang gumagawa nito. Inayawan ko ang pagiging austronaut dahil nalaman kong wala naman palang kurso dito sa Pilipinas na pwede kong kunin para maging austronaut. Inayawan ko ang pagiging teacher dahil mababa daw ang sweldo. Mukha na kasi akong pera kahit bata pa ako. Inayawan ko rin ang pagiging mang-aawit dahil hindi naman mala Regine Velasquez o Celine Dion ang boses ko. Inayawan ko rin ang pagiging housewife dahil madali akong mabagot at ayokong magpataba lang ng pwet sa bahay. Inayawan ko ang pagduduktor dahil matagal bago ako makatapos at hindi naman ako anak-mayaman para makapag-afford nito. Inayawan ko ang pagmamadre dahil pasaway akong bata at ayokong mamatay na virgin. Masarap kaya magkasala magkapamilya.

Isa lang ang natatandaan kong ambisyon na medyo tumagal-tagal din sa isip ko, ang makapag-punta ng ibang bansa. Alam mo na, sosyal, ika nga, para sa akin dati ang maging OFW, mapa-DH ka man, seaman o kahit ano, basta nagtratrabaho ka sa abroad.


Noong 4th year highschool na ako at nag-fifill-up ako ng application form ko sa UPCAT, nakahiligan ko na ang panunulat at gusto ko na sanang mag-apply ng Creative Writing sa Diliman. Kaso ayaw ni Mader. Ang sabi niya, wala daw “future” sa pagiging isang manunulat at hindi daw ako sigurado na makakahanap kaagad ako ng magandang trabaho. Dahil alam niyang gusto kong makapag-abroad, inirekomenda niyang piliin ko na lamang ang kursong pinili ng aking pinsan na ngayon ay nagtratrabaho na sa Illinois at hindi na kailanman umuwi ng Pilipinas. Kung kaya’t nag-apply ako sa isa sa mga kurso ng College of Allied Medical Professions, at sa kabutihang palad, ay natanggap naman ako. Kahit quota course ito, napabilang ako sa mga natanggap. Akala ko dahil sa ganap na matalino lang talaga ako. Feeling talaga ano? Yun pala, ako pala ang nasa pinakahuli sa listahan at swerte ko lang dahil may hindi kumuha ng slot nila kaya ayun, pasok ako.

Nasa huling taon na ako ng aking kurso noong natatandaan kong tinanong ako ng kaklase kong si Lee Lee kung naisip ko raw bang magmedisina pagkagradweyt namin. Marami kasi sa aking mga kaklase ang nagplaplanong pumasok ng medical school at nag-aaply na sa UP PGH at UST. Alam rin naming dalawa na hindi pwedeng panghabambuhay na trabaho ang kursong tatapusin namin. Masyadong manual, tatanda rin kami balang araw, at hindi na makakayanan ng katawan namin ang ganoong trabaho. Isa pa, maliliit na babae kami at kung tutuusin, pang malalaking tao talaga ang kursong pinili namin. Sabi ko sa kanya, wala kaming pera para sa pagmemedisina. Oo, parang gusto ko pang ipagpatuloy ang pag-aaral ko, pero baka magmasteral na lang ako o di kaya’y mgtrabaho na lang muna at mag-ipon para pag sakaling may pera na ako, saka na ako pwedeng pumasok ng pagmemedisina.

Pagkatapos ko ng kolehiyo, kumuha ako ng board exams at pumasa naman ako. Binigyan ako nila Mader at Pader ng isang buwan sa Manila para maghanap ng trabaho tapos pinabalik na ako sa amin. Doon ko pa nalaman na hindi naman pala ganun kadali ang maghanap ng trabaho. Kailangan mo pa ng hospital experience, ilang buwang pagvovolunteer ng walang bayad, mga TOEFL o IELTS para masabihang marunong ka namang magsalita ng Igles, BLS training at kung anu-anong certificates ng iyong pagdadalo sa kung ano-anong lecture o training-seminar para sabihing marami kang alam (kahit na wala naman). Wala pa diyan ang sangkatutak na perang kakailanganin mo para placement fee sa mga agencies para umareglo sa iyong pag-aaplyang trabaho sa ibang bansa.

Nainip ako. Nahihiya na rin ako sa magulang ko. Sabi ko sa sarili ko, pag-iipunan ko na lamang ang pang placement fee ko sa pamamagitan ng pagtratrabaho bilang teacher sa isa sa mga eskuwelahan dito sa amin. Nag-apply ako doon, pero kinailangan ko pa munang maghintay dahil sa pasukan pa raw magkakaroon ng job opening. Kaya’t nagvolunteer muna ako sa isang rehabilitation center sa isang pribadong ospital sa amin. Apat na oras, anim na araw kada linggo, tatlong buwan, walang bayad kung hindi certificate lamang na magsasabing nagkaroon ka ng 3 months hospital experience. Doon ko rin nakilala ang aking naging ex-syotang si Rockstar.

Ewan ko kung anong kagaguhan ang pumasok sa kukote ng aking ex-syotang si Rockstar pero napag-isipan niyang bigla na pumasok daw ng Law School. Hindi naman siya ganun kagaling mag-Ingles. Dahil alam kong matagal pa bago siya makatapos ng pag-aabogado, naisip ko na baka makakaalis na lang ako ng bansa ay hindi pa rin siya gumagradweyt. Natakot tuloy ako dahil baka hindi namin makakayanan ang maging isang long-distance relationship (Tanga pa kasi ako nung mga panahong iyon). Sinuggest niya na pumasok na lamang daw ako ng medical school para parehas kaming nandidito lang sa bansa. Dahil wala naman kami masyadong pera ng aking pamilya, pinagpaliban ko ang ideyang iyon. Hanggang sa isang araw, may duktor na pumunta ng rehabilitation center upang magdistribute ng mga brochures ng medical school sa amin. Sinabihan niya ako tungkol sa mga scholarships na binibigay nila at nang sinabi ko kung saan kolehiyo ako nakapagtapos at halos ibenta ko na ang sarili ko sa kanya, inencourage niya akong magapply.

Naisip ko, baka yun na ang sign. So, pumasok ako ng medical school.

Nakakaloka sa medical school. Pero diyan ko narealize na ito naman pala talaga ang gusto kong gawin habang-buhay. Kung kaya’t natututunan ko ang magself-study. Ang mag-aral ng tatlo o apat na libro ang nasa harap mo. Ang matulog ng 1-2 hours lang sa isang gabi. Kahit hindi na tinapos ni Rockstar ang kanyang pag-aaral sa Law school, tinuloy ko pa rin ang aking pagmemedisina. Kahit nagbreak rin kami, andun pa rin ako. Hanggang sa nakatapos. Hanggang sa eto na ako ngayon, nagrereview para sa board exams.

Mahirap makisalamuha bilang isang duktor sa iba’t-ibang tao at iba’t-ibang pasyente. Isama na natin ang mga residente mong masungit, mga pasyenteng sobrang kulit, mga watcher na inis sayo dahil hindi mo alam ang lahat ng bagay. Ang hindi alam ng mga tao, hindi kami Diyos. And that medicine is a constantly evolving science. Hindi lahat ng aspeto ng medisina ay alam namin. Bawat araw, may nadidiskubreng bagong medisina. Bawat taon, may lumalabas na updated version ng aming mga medical books. Medicine is evidence-based. Ibig sabihin ang pinakaepektibong gamut para sa isang sakit ay sinasabing epektibo base sa mga inilabas na journal ukol sa pageeksperimento nito sa ibang mga pasyente na merong ganitong sakit at sa kalaunan, kung may darating na panibagong mga journals na magsasabing iba ang epektibong gamut para sa sakit na ito, ay saka pwedeng baguhin ang gamut na binibigay para sa sakit na ito.

Kung kaya’t wag kayong magtataka kung hindi lahat ng bagay ay alam ng mga duktor. Maraming mga sakit na pare-parehas ang lumalabas na sintomas. Mayroon ring mga sakit na hindi talaga kayang agapan ng lunas. Hindi rin sa lahat ng panahon ay nalalaman namin ang tungkol sa mga breakthroughs. Sa dami ng taong may sakit, hindi lahat ng duktor ay nagkakaroon ng oras upang makapagbasa at makapag-aral ng mga bagong labas na medisina. Huwag niyo ring pag-isipang walang kuwenta ang inyong duktor kung kinailangan niyang sumilip sa kanyang MIMS para tingnan ang dosage o frequency ng gamot na kanyang irereseta (katulad ng paminsang ginagawa ko). Hindi yun katangahan (Ehehehe… Defensive!) Masyado lang kasing marami ng gamut ang lumalabas ngayon at hindi lahat ng mga iyon ay memorisado namin ang dosage o frequency. Ang sabi nga sa amin, walang katapusan na pag-aaral ang iyong gagawin kung napagdesisyonan mong maging doctor dahil nga sa dahilang medicine is a constantly revolving science.

Mabuti na lamang, lagi akong suportado ng aking mga magulang. Kahit alam ko namang pangarap talaga ni Pader na magkaroon ng anak na nagtratrabaho sa abroad, at kung ginawa ko na lang sana yun ay sana’y may Crosswind na siya ngayon, alam ko namang proud pa rin sila sa akin. Yun nga lang, ewan ko ba kung ano pang gagawin ko para maniwala sila sa sasabihin ko. Siguro dahil nga sa anak lang nila ako at sila pa rin ang magulang at mas nakakatanda. Paminsan tuloy, hindi ko alam kung sadya lang ba talagang matigas ang ulo nila o wala lang silang bilib sa akin kung kaya’t hanggang taga-kuha ng blood pressure lang ang ginagampanan ko bilang isang duktor sa bahay. Tulad na lang nung isang araw, medyo masama ang pakiramdam ni Pader. Nagpakuha siya sa akin ng BP. 150/90. Positibo sa pagkakaroon ng high-blood pressure. Ang sabi ko sa kanya:

“Pa, dapat kasi may iniinom ka ng maintenance na gamut para sa high blood. Ang taba mo kasi at tumatanda ka na. Madalas ng tumataas ang BP mo. Sandali, pabili tayo ng Captopril doon sa labas.

At ang sabi ng aking magaling na Pader:

“Anak, wag na. Iinom na lang ako ng Coke para bumaba ang BP ko.”

Toink! Saang libro ba makikita na nakakapangbaba ng blood pressure ang softdrinks? Sa katunayan nga, nakakadagdag ng calories yan sa katawan at sa kalaunan, maari pang lalong tumaas ang iyong BP.

“Pa, ano ka ba? Hindi naman nakakapangbaba ng BP ang Coke ah.”

“Mas marunong ka pa sa akin. Mas alam ko ang katawan ko. Kada beses na napaparami ako ng kain ng lechon at medyo nahihilo na ako, pag umiiinom ako ng Coke, mas gumiginhawa na ang pakiramdam ko. Nakakababa ng BP ko ito.”

Tumahimik na lang ako. Dahil alam kong kahit anong gawin ko, hindi pa rin siya makikinig sa akin. Bale wala ang aking diploma bilang Duktor sa Medisina pag kaharap ko na ang tatay ko. Siya ang Diyos sa bahay namin. Kung takot ako sa pagbubunganga ng Nanay ko, mas takot ako sa Tatay ko.

“Pa, duktor ako. Mas alam ko kung ano gagawin pag high blood.”

“Tumigil ka na nga diyan kundi makakatikim ka ng palo sa akin.”

At dahil kahit matanda na ako ay takot pa rin akong mapalo, ibinili ko na lang si Pader ng Coke.

Ang resulta makalipas ang kalahating oras pagkatapos niyang uminom ng Coke: bumaba na sa 130/70 ang BP niya.

Hmmm… Ayoko na lang magsalita. Baka mapagkamalan pa akong nag-eendorse ng softdrinks. Ayoko nga. Hindi nila ako binabayaran. Ano to? Libreng endorsement? Excuse me lang, no? Wala ng libre ngayon sa mundo. Wala!